BiosBardia

O país dos libros en galego

‘A árbore enxertada’ vs ‘Doce’

Froita

Xornada 1 da Liga Maruxairas da Primavera 2021. Duelo entre Anxo Vacca e María Pais.

A árbore enxertada

María Pais.

Teresa Belloch tiña que mirar ben arriba para dar coa punta da copa. Era unha árbore coa casca chea de marcas que se dividía en pólas de diferentes castes implantadas dúas xeracións atrás. Un tapiz vexetal construído de tal modo que o vento que se quentaba no val do Pazo, cando vareaba no conxunto de follas e flores dos diferentes froiteiros enxertados, podía mellorar a produción das ameixas claudias, os mirabeles ambarinos e unha terceira ramallada que era de pequenas nectarinas. Os coidados polo miúdo, os novos enxertos, quedaran esquecidos nas bodegas da casa grande, xunto ós apeiros desmangados, as máquinas malladoras cubertas de po e as arcas dos cereais baleiras. Nunha hucha que aínda aguantaba nun recanto estragada pola couza, era onde Teresa de nena se agochaba nas tardes de verán, metida dentro, entre libros de botánica xa daquela roídos por algún rato. Alí gostaba repasar dos debuxos dos almanaques, coas lúas e tipoloxías de insectos e produtos do campo. Se acaso algunha daquelas publicacións sobrevivise a tantos anos, sería imposible que agora os seus ollos mancados distinguisen algunha das súa ilustracións, xa que a vista cansa nin tan sequera lle deixaba ver as revistas do corazón.

A árbore era a que lle servía a Teresa para lembrar os tempos pasados da casa grande. Os días dos paseos pola finca co seu avó que lle falaba das angueiras da xente na seitura, do festexo dos cultivos. O avó apuntando co bastón podía explicar quen e cando e como fixera os enxertos de achegamento ou fenda inglesa de cada unha das froitas: Un tío crego, el mesmo escarranchado con vinte anos a unha rama traizoeira que rachara, ou o Silvestre, fillo dos caseiros que tiña unha man especial para o segredo das plantas. O avó contaba tamén que os cativos das mulleres que traballaban na finca ó xornal, collían as primeiras froitas, as temperás, gabeando polos paus nunha competición de ver quen collía máis de cada especie.

Teresa recibira o seu primeiro beixo do lado esquerdo da ramaxe, onde as pólas da ameixeira. Fora antes da guerra, nos anos que a familia se fixera máis próspera mentres baixaban as augas revoltas. E alí leu despois da contenda as cartas de desamor. Cando morreu o pai, Ramón Belloch, e tiveron que mal vender a fábrica de conservas, a súa nai viúva tomou a decisión nese lugar nun caloroso día de xullo. E sentada nunha cadeira ao pé do tronco, xa sen máis familia que os gatos da eira, decidira ela que árbores centenarias había que pinchar para as madeireiras, resistindo no tempo a grande árbore das froitas que máis que ser da familia, pertencía ó vento do val.

Por iso cando as pernas llo permitían baixaba aínda Teresa desde a casa nova do pobo, enchía unha canastra de ameixas, mirabeles, peladillos (os que lle quedaban a man ou caían maduros na herba) e repartía entre os peregrinos que pasaban polo camiño real.

……………………………

Doce

Anxo Vacca.

Axusto a chaqueta e boto unha ollada ó espello, creo que von ben, aínda que poida que a saia me fose mellor con este nike, aínda que ela me dixo que taba linda con estes vaqueiros… Ben, que sexa o que for.

Baixo as escaleiras da casa ata a rúa, collo alento, a brisa mariña chegha ata aquí. Baixo pola rúa abaixo e atraveso polo campo do santo. Aghora ó mediodía o pobo aínda ta un pouco durmido nestes comesos das vacasións de vran.

Así e todo, non podo evitar poñerme un pouco nerviosa, e que o sol pete tanto non axuda e non quero despeitearme despois de esforzarme tanto en alistalo.

Ben, xa case chegho, don dúas zancadas e xa ton na foitaría. Non vexo a Iría, así que atraveso os estantes con froita e paso atrás do mostrador.

Entro na trastenda e véxoa abaixada tentando levantar unha caixa de patacas sen éxito, acheghome e levántolla.

Ela sorpréndese pero xa ó notarme pon ese sorriso morniño que ten de seu.

–Onda sempre?

–Si –di co seu ton calmo e pousado. 

Coloco o saco no seu sitio, cústame un pouco pero xa ton afeita. 

Revírome e miro pra ela pra ver as caixas con cousas aos seus pés, parese mentira co pequena que é a tenda que teña todo isto, miro pa ela.

–Axúdasme? 

Di un pouco averghonsada, aínda que non é raro que a axude.

–Ti dirás.

–Eh, ben… Isto vai alí e isto fóra…

Comesa a explicarme, así que von collendo as cousas e facendo o que me manda e nun abrir e pechar de ollos xa acabamos. 

Suspiro cansa e sacudo a porcallada da roupa; Iría sae e quita o delantal que levaba pra non mancharse, leva un vestido branco que lle chega ata os xeonllos, o sol dalle directamente, fasendo que destaque aínda máis.

Ela fíxase en como a miro e sorrime dosemente.

–Ghústache?

–É brillante. 

Sorri, case que é máis brillante ca antes.

–Hoxe vés xantar a miña casa? –dime contenta.

–Tería que preghuntarlle a meu pai.

–Xa lle preghuntén eu e dixo que si.

Ela responde cun ton raposeiro e cando vou dicir algho ponme un amorodo na boca.

–Toma, coma recompensa –di sen inmutarse, co seu sorriso tranquilo.

Doulle unha tricada, é doce, pero un pouco aceda.

9 thoughts on “‘A árbore enxertada’ vs ‘Doce’

  1. Boas! Aquí tamén temos dous relatos moi diferenciados, estas son as miñas impresións.

    ‘A árbore enxertada’: Transmite moito, e a imaxe desa árbore con tanta historia é poderosa, así como a protagonista, tan vencellada a ela. O final gustoume moito, ese compartir as froitas coma quen comparte un pouco de si mesmo.

    ‘Doce’: Aquí atopo interesante a linguaxe, e sempre é doado identificarse cunha personaxe que flirtea, xa que é algo que prácticamente todo o mundo fai. Porén, o relato non me acaba de convencer, penso que lle falta algo de chispa.

    O meu voto vai para ‘A árbore enxertada’.

  2. Dous resultados moi distintos, pero vese a base común. É máis difícil xulgar, creo, cando as ideas son tan distintas.
    “A árbore enxertada”: Gústame que teña unha protagonista concreta e o comezo ubica marabillosamente as personaxes e a escea. As descricións parécenme preciosas, pero fáltame algo. Realmente, espero que un relato conte algo e, a pesar da arte coa que enfía as palabras este texto, non ten historia que contar.
    “Doce”: Ten unha historia e o peche paréceme que está moi ben. Quedo con ganas de saber máis e a imaxe de peche é poderosa. Peeeero… síntoo, pero non poido coa linguaxe que emprega, non me parece que aporte nada na narración descritiva (enténdoa en diálogos, por exemplo) e aínda que supoño que é o que intenta, no canto de soarme natural custoume lelo. Estas cousas son moi persoais, a verdade.
    O meu voto vai para “A árbore enxertada”.

  3. Que dous bos relatos. Parabéns ás dúas plumas porque me encanta o estilo dos dous. Supoño que a estática da imaxe daba para algo tan sutil e reflexivo como o que xurdiu. Que envexa de escrita.

    A árbore enxertada

    Adoro o paralelismo entre a grande árbore froiteira e a matriarca. É poesía pura. A linguaxe está moi coidada. Non é fácil sacar un escrito coma este, onde semella que non pasa nada e pasa un século completo, a historia dunha familia en cincocentas palabras. E se non fose pouco, queda espazo para o futuro. Parabéns.

    Doce

    Outro relato que, cunha pátina de rutina, agocha un Big Bang. A explosión dun universo novo comprimida nunha trabada a un amorodo. Aínda podo notalo na boca. E falando de boca, encántame a variante dialectal. Xa me dirá o autor ou autora de onde é.

    É inxusto premiar so un dos textos, pero o meu voto vai para Doce.

  4. Dous contos ben distintos que lle tiraron partido á imaxe, cada un ó seu xeito.
    ‘A árbore enxertada’. Gústame como xoga con esa idea clásica da árbore que simboliza a familia, como a historia dos enxertos conta tamén o decorrer vital das últimas xeracións dos Belloch e como o personaxe de Teresa, que aínda ten folgos para recoller un cesto de froita de cando en vez, se resiste a pechar esa porta vexetal que a comunica co pasado.
    ‘Doce’. Prestoume o uso dunha variante dialectal do galego. A protagonista fala coa mesma frescura e sinceridade coa que sente ese amor que empeza. Con respecto ó ritmo, paréceme que o conto vai algo lento. Como lectora, ata que o personaxe que narra a historia non chega a froitaría e remata de carrexar sacos e caixas, sentinme expectante, sen saber moi ben o rumbo que ía tomar o relato. Logo si, xa se deixan ver coa roupa xeitosa e rematan coa imaxe do amorodo, que lle acae moi ben á historia, mais coido que, nun texto curto, queremos que nos agarren ben forte desde o principio e non nos deixen marchar ata o final.
    O meu voto vai para ‘A árbore enxertada’.

  5. Ben de tropical este duelo¡
    A historia de A árbore enxertada pilloume por sorpresa. Pareceume unha narración moi intelixente e que aproveita a imaxe para unir a historia da familia ca da arbore de forma enxeñosa. O relato transmíteme un ritmo lento cas descricións pero non deixa de narrar un enorme espazo de tempo. Quero aprender a facer iso. Ademais, a linguaxe é fermosa e quedo cun final redondo. En xeneral o relato encantoume.
    De Doce o primeiro que me chamou a atención, como a todos, supoño, foi o emprego da linguaxe. Aínda que non me rematou de encaixar, sempre está ben aventurarse a riscos coma ese. Igual precisa máis garra no principio, pois o seu rival enganchoume dende a primeira liña. Igual e que son propostas opostas e remata por tirar máis o gusto persoal. Non sei, pero non me pareceu mal relato para nada. Xa me gustaría a min.
    O meu voto vai para A arbore enxertada.

  6. Perdón por comentar tan tarde, tiven problemas estes días para entrar en Biosbardia.

    Curioso este duelo. Costoume escoller porque os dous teñen virtudes e fraquezas moi distintas, intentan cousas diferentes e aínda así nos dous hai sabor de froita fresca. Comentaba Sabela que se cadra son os máis dificiles de valorar, pero a min tamén son estes os duelos que máis me gustan, onde se ve as ferramentas tan diversas de escritores distintos.

    – “A árbore enxertada”. En liña xeral, un conto moi solvente. Nótase un control da técnica, xa outras comentaristas destacaron a boa man que ten para manexar a deformación dos espazos longos de tempo, moi logrado en poucas palabras. De feito, a mestura disto co tema da árbore xenealóxica quixeron recordarme a García Márquez, non sei se é un pouco tópico comentalo XD, pero si hai algo diso incluso na sintaxe, ese punto entre xornalístico e lírico. Destaco tamén o detalle do apelido da protagonista, sentir ese Belloch é ir automaticamente ao mediterráneo valenciá, sen precisar de facelo evidente noutras parte, un acerto.
    Por comparación co seu contendente, o control deste relato, porén, pode ser un chisco excesivo. Quero dicir, sentímonos cómodos nese descorrer morno dos anos, e aínda que hai imaxes fermosas, polo menos a min nada me chega a fascinar ou a emocionar de todo. Creo que algún acelerar o ritmo, marcar algún evento (seguramente o clímax), cun cambio tamén de velocidade ou de intensidade, conseguiría o punch que eu creo que lle falta.

    Por se o aoutor ou autora quere corrixilas, atopei dúas grallas pequeniñas.
    “Alí gostaba repasar dos debuxos dos almanaques”
    “nos anos que a familia se fixera máis próspera”

    – “Doce”. Podemos comezar falando do elefante da habitación, a escolla gráfica da variedade dialectal. Cada certo tempo sae no twitter a polémica de se é preciso representar eses fonemas na escrita, ou de como facelo. Non sei, non teño unha opinión definitiva do asunto, entendo que o que escribes e o que falas nunca cadra 100%, e que o estándar ten sempre un punto de invisibilizar determinadas variedades: non sei, eu digo irmaos e faguer pero escribo irmáns e facer. Agora, ben, a literatura entendo que xoga con reglas propias, e pode permitirse facer o que queira, o seu único altar é o de emocionar. Nese sentido, pareceume interesante a escolla para este relato, forza a decisión arriscada e non só representa a gheada e o seseo, senón que mesmo se atreve con vulgarismos tipo “tar”. A min persoalmente, funcióname. Colócame na Costa da Morte sen precisar de descrición ningunha, personaliza e fai real a personaxe economizando palabras. Ademais, tamén creo que engarza ben co tema do relato, que pretende ser unha escena cotiá recargada, iso si, pola tensión sexual.
    Ese precisamente creo que é o seu punto forte, consegue moi ben recrear esa normalidade, o que hai de interesante nunha mañá calquera en que falas co teu crush XD. Esta ben logrado tamén o ritmo da conversa, frases que non se rematan, a sintaxe directa. E o final tamén me parece bastante bo, sen darse ningunha importancia captura o momento.
    Na parte máis frouxa estaría eu creo o comezo lastra un pouco o conxunto, impón un ritmo lento do que despois o diálogo parece estar sempre intentando despegarse. Comentaba Érica que é un problema de ritmo, pode ser, quizais se a parte descritvia se fose mesturando coa dialogada funcionaría mellor. Con todo, eu creo que o problema esta na propia maneira de describir, que debería ser igual de lostregante que o diálogo. Comentaba Sabela que a ela non lle cadraba a linguaxe dialectal na parte descritiva e eu penso que é indicativo do problema: parece un narrador e non o personaxe o que describe, son mundos separados cando debería participar do mesmo impulso, para iso está tamén en primeira persoa.

    O meu voto vai para “Árbore enxertada”.

    1. grzas a todos polas valoracións (tiven sorte porque o relato de Anxo a min gustoume moito)e grazas tamén polas correcciòns. perdoade polas grallas pero algunhas veces repaso e repaso e se me pasan cousas qe logo vexo cando xa se publica aqui e me saltan á primeira. Intentei que o final servise un pouco como ese punch que dices pero igual non o conseguín

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *