Alguén sen medo a falar de novelas

Talvez mañá (4)

Anxo Otero.

Nunca antes vira tantos carballos e tan grandes. En case calquera recuncho atópanse exemplares con troncos dun diámetro imposible de abarcar cos brazos dun ser humano. E por contra, non son obxecto de admiración. Non aparecen nas imaxes de promoción turística. Ninguén elixiu o sinuoso perfil da súa folla nin a xeometría hermética da landra para simbolizar unha cerna identitaria local. A única homenaxe explícita que coñezo reside no cartel dun restaurante de paredes cotrosas que vexo desde a estrada as pouquísimas veces que vou á cidade. Iso é todo. Tamén é verdade que non existen as carballeiras puras. Nas fragas autóctonas cohabitan varias especies caducifolias. Conforman un ecosistema forestal de grande escala que alcanzou o seu estadio máximo de desenvolvemento. Posúe mecanismos fortísimos de defensa e perpetuación. Forman una inmensa cúpula de follas que defende o terreo da erosión solar e das enxurradas. Así pode prosperar a rentes da terra un manto ben mesto de vexetación no que viven moreas de mamíferos, réptiles, aves, insectos e fungos. Entre esa espesura medran ansiosas as árbores novas destinadas a substituír as que inevitablemente morren cada inverno. Os troncos abatidos polo inverno reciben axiña o asedio dun voraz exército de bechos e fungos encargados de transformar a madeira en nutrientes. A madeira caída alimenta a terra que a sustentou.

John traballa de carpinteiro. De novo foi boy scout e garda forestal voluntario. O que acabo de contar resume a información que me transmitiu polo miúdo o día que nos coñecemos. Un Catro de Xullo. A miña descrición exclúe nomes de especies e termos especializados que el empregou. Non me resisto ao chiste malo de declarar que o meu é un resumo a monte. O orixinal escoiteino con interese entre grolos de IPA. A profesora de matemáticas invitárame a aquela merendola potluck e esa fora a contribución de John: un lote de seis latas co seu traballado deseño gráfico e o inevitable xogo de palabras. Trouxérao directamente da adega dun pequeno produtor da bisbarra. Deliciosas as dúas que probei. En xeral, prefíroas cando vai máis fresco. Igual que me molestan as arroutadas divulgativas da xente. Derivan con facilidade nunha pedantería vaidosa difícil de aturar. John, por contra, falaba cun entusiasmo que desarmaba. Falamos tamén das finais da NBA. E de Dazed and Confused, que el vira moitas veces desde a adolescencia. Polo medio informoume de que era mozo de Lauren, unha das irmás da profesora de Matemáticas.

Os castiñeiros non se ven por ningures. Dadas as condicións climatolóxicas e o verdor xeral do lugar, a súa ausencia resultaba desacougante. Esta debería ser terra de castañas. Pero non. Ou xa non. Durante a primeira metade do século XX un andazo chegado de Asia matou millóns de castiñeiros nun lapso de trinta anos. Desapareceron árbores máis grandes aínda ca os meirandes carballos. Unha perda grandísima para a industria e a economía do Estado. Isto tiven que ir aprendelo na internet. Os poucos individuos que atopei que sabían desta desgraza considerábana un acontecemento anecdótico sobre o que non tiñan moito que comentar. O cidadán medio sabe moito máis dos episodios bélicos acontecidos nos arredores ou dun enxeñeiro agrario nacido na vila que inventou tres variedades de millo. O home xuntou tal fortuna que empezou a coleccionar ferramentas e trebellos que os labregos e os artesáns estaban a abandonar. Comprou tamén carrozas, zorras, canoas dos últimos indíxenas. Ao morrer doou toda esa fartura patrimonial para que o goberno municipal fundase un museo etnográfico. Hoxe vén moita xente doutros lugares a ver súa colección.

A finais de outubro organizaron unha cea de Friendsgiving, para a que fixen con moita ilusión unha empanada de bacallau. Pero axiña souben que ía faltar John. Lauren contoume que xa non estaba con el. Fora ela a que tomara a decisión. Entendíanse ben, pero el de cando en cando embalábase e falaba de comprar un rancho abandonado en Idaho ou Montana. Podería amañalo para traballar a terra e criar cabalos. Tamén lle parecía interesante a idea de mudarse a unha furgoneta e viaxar por México, Guatemala e Nicaragua sen data de retorno. Lauren quería alguén con quen ter fillos. Ser, era bo rapaz. E bo mozo tamén. Moito mellor ca os divorciados con fillos case universitarios que xa lle empezaran a aparecer nas aplicacións. Saíren xuntos fora divertido. Coñecéranse a noite da primeira cita de Lauren cun amigo de John. Quedaran a comer algo no pub favorito del. Andaban por alí varios amigos. Moi ao seu pesar ela decatouse de que prefería mirar parar John antes que para o home que tiña do outro lado da mesa. Non tardou en agromar entre os dous unha complicidade omnívora. Empezaron a quedar por iniciativa dela. Ao principio ás agachadas dos seus amigos. Agora Lauren decatábase de que nunca romperan esa dinámica furtiva. Sempre quedaban na casa dela ou para facer cousas sós. Foran uns meses bonitos. Moi intensos. A relación non fora en absoluto un fracaso.

O verde aparece a partir de abril. Abondan uns poucos días de calor para que a clorofila entre a machada. Onde antes había hectáreas de pólas tétricas aparecen mares de verde a canto dá a vista. Desde certas perspectivas non se ven os efectos da ocupación humana. As urbanización, os centros de traballo, os pequenos núcleos comerciais quedan todos agochados. Un imaxina que así era todo isto antes de chegarmos os europeos. Unha sucesión infinita de fragas. Desde dentro, en cambio, a impresión cambia. Este monte é malísimo de atravesar a pé. Onde non hai lameiras, hai laxes ou está ocupado por unha rede imposible de follas, troncos vellos, arbustos, silveiras, ramallos, rubideiras. Aquí nunca ninguén vén de romaría. De feito, moitos téñenlle medo. Existen plantas de aspecto inofensivo que provocan uns sarabullos terribles. Tamén moreas de pulgas diferentes. Algunhas delas, que ninguén sabe distinguir ben, transmiten a perigosa doenza de Lyme. Ademais, o monte fede. As doniñas, os coiotes, os cervos, os raposos, incluso algunhas plantas botan cheiros difíciles de aturar. Para pasear tranquilo hai que limitarse aos lugares escollidos nos que fixeron camiño botando xabre ou grava. Todos son circuítos cerrados. Os cazadores de máis fe son os únicos que se internan off the road. Por aí, de todas formas non vas a ningures. Nin sequera para atallar. As vilas e aldeas nunca tiveron camiños de pé que as conectaran.

Despois do inverno Lauren volveu activar o seu perfil nas aplicacións. Estaba mentalmente preparada para cruzarse con John, pero cando viu a primeira foto do seu perfil quedou algo amolada. Proviña da memoria do seu propio teléfono. En concreto do día no que volveu dunha barbaría que levaba tempo recomendándolle. Tamén tiña posta roupa que ela lle regalara. Estaba moi guapo aquela tarde. Non lle doeu tropezar con el. Tratábase doutra cousa. Esa imaxe era a proba de que talvez quixera cambialo demasiado. Por que se interesara John nela? Polo seu abraiante poder de pagar a hipoteca cada mes? Ou sería a eficacia coa que lle organizaba os días libres? Recoñecía que dentro do que vira nel talvez houbese algo de fetichismo de clase. Nin ela nin ningunha das súas amigas saíra nunca cun carpinteiro. Os homes delas traballaban en empresas farmacéuticas ou financeiras, en empregos imposibles de describir sen acrónimos. John facía mobles coas súas mans. Os homes das amigas tiñan títulos universitarios, pertenceran a unha fraternidade e falaban constantemente de deportes. John tiña unha pickup Chevrolet de segunda man, levaba camisas de cadros e camisetas de propaganda sen pretender ser irónico. A Lauren parecíalle encantadora a súa maldade inofensiva e infantil. Fora idea del, por exemplo, subscribiuse servizos de streaming “diferentes” e intercambiar os contrasinais para aforrar. De feito, ese amaño non o cambiaran aínda. Fora así como Lauren puidera seguir os máis recentes capítulos de Gray’s Anatomy.

Non faltan as especies invasoras. Pero a ameaza máis temible é o céspede: Ese produto orgánico verde e libre de flores que se pode ver nun campo de golf. Resúltame oportuna como metonimia dos efectos da acción do ser humano sobre a paisaxe. A afección a transformar a fraga en xardín. Hoxe en día non custa moito rozar todo menos as árbores e botar céspede. Logo, hai diferentes camiños que seguir. Se a familia ten nenos, móntase un parque infantil. Se ten adolescentes, equipamento deportivo. Se, por contra, os que ocupan a vivenda son empty nesters, arranxos botánicos sofisticados. Os asadores de propano e as cadeiras metálicas ou plásticas sempre estiveron alí. Pódense tomar entón unhas imaxes dignas de revista de arquitectura. A fraga autóctona está moi ben equipada para perdurar. Conseguen medrar vizosas en parcelas de escasos pés entre unha beirarrúa e unha estrada. Pero os efectos prolongados do céspede sonlle matadores. Sen a protección do ecosistema completo as árbores morren unha por unha. O vento, a neve, os andazos, van terminando con elas. E alí onde hai céspede non hai remuda posible. O que se planta logo xa son especies híbridas, calibradas xeneticamente para cumprir os obxectivos que determine o home. A expansión do céspede implica o devalar da fraga. Un proceso imparable. Nos núcleos urbanos máis antigos aínda se ven árbores que levan alí máis tempo ca ninguén. Pódanas e tentan coidalas, mais acaban por morrer. Ás veces, nun último acto de resistencia a súa caída derruba muros, escacha vehículos, interrompe o tráfico ou o abastecemento eléctrico. Os donos da terra deciden ás veces deixar o toco descuberto e decoralo como se fora un trofeo de caza. Eu prefiro que os desaparezan baixo a terra. Así a natureza pode cometer unha última vinganza: alí onde estiveron, o céspede nunca medra ben. Fórmanse fochos e a lama non da secado. Queda unha ferida vexetal que nunca cura. Mellor así.

Na primavera Lauren trouxo un mozo novo á festa de primeira comuñón do seu sobriño. Chamábase Mike. Era a primeira vez que asistía a unha celebración familiar. Non falamos. El estaba ocupado co pai dela. Polos ecos que me chegaban da súa conversa intuín que comentaban unha reparación ou obra doméstica que ía facer soíño na casa. Mencionaba con suficiencia materiais e ferramentas. Vestía unha desas camisetas con colo ríxido feitas cun tecido sintético. Botara no cabelo un produto cosmético para que parecese mollado todo o día. Cando era o momento de encher o prato el e mais un tío de Lauren puxéronse detrás de min. Compartían as súas dúbidas sobre a lexitimidade dun vídeo publicado había pouco no que o quarterback do equipo da cidade se comportaba como un machista noxento. Concordaban en que non era para tanto. Con certeza fora unha trampa que lle tenderan. Algo que lles parecía máis probable polo feito de que o incidente acontecera en California. Con John iso non pasaría. El era dos bos. Non teño unha base empírica para afirmar o que segue. Recoñézoo. Pero estou seguro de que me ía aprender técnicas avanzadas de frisbee golf. Un home coma el é imposible que non aprecie as películas de Sarah Polley e Olivier Assayas. Un deses poucos que me atrevería a levar a unha tenda-taberna-axencia de transferencias bancarias que coñezo, onde fan uns tacos de lingua incríbeis. Alguén sen medo a falar de novelas. Estou convencido de que John e mais eu poderiamos ser amigos. Talvez máis adiante haxa un reencontro. Nunca se sabe. Mentres non teña constancia de que el ou Lauren cambiaron os contrasinais non perderei a esperanza.