Case unha aventura

Talvez mañá (2)

Anxo Otero.

Afirmar que me mandaron os meus xefes sería mentir. O máis sincero é recoñecer que fun eu o que pediu ir a un congreso a dúas horas en avión do meu Estado. Acostumo saír deles con ideas útiles e unha fe máis rexa na miña profesión. Pero confeso que o que quería era pasar unha fin de semana fóra da casa e sen fillos. Tiña cobiza de tempo libre para facer o que nunca podo: meterme nun recinto deportivo, nun museo, nun parque inmenso, nunha sala de cinema, nunha cafetería cotrosa cun libro no peto.

Cando chego ao hotel despois da primeira xornada, non obstante, paso case unha hora deitado na cama a fedellar no teléfono. Leo varias crónicas deportivas. Vexo resumos de partidos, vídeos humorísticos con animais que cren ser outros animais, series de memes. Consumo as primeiras liñas dunha reportaxe e de catro columnas de opinión. Reviso unha lista dos dez mellores superalimentos. Decido ir correr. Paso dez minutos na pantalla a buscar onde. Opto por un espazo a rente do río e acerto: por alí pasa un fluxo constante de corredores iluminados polas luces de neon do notable skyline da cidade. A euforia que me provocan as novas condicións lévame a estender a sesión a case o dobre do que previra.

Só cando saio da ducha e remexo dentro da bolsa de viaxe me decato de que esquecera meter calzóns. Laméntoo. Vou ter que perder tempo en resolver o problema. Ademais, contra o final da carreira empezara xa a xear. Nesas condicións era case unha aventura deixar o hotel commando. O agromar deste termo no monólogo interior consólame un pouco. Coñézoo desde hai anos e estou intimamente orgulloso de que entrase no meu idiolecto a través da experiencia. Moitas expresións de rexistro informal fun memorizándoas con esforzo a través de series de televisión, películas, novelas, libros de texto. Esta aprendeuma o ambiente.

Teño clara, daquela, cal é a miña misión máis urxente cando saio á rúa commando. O primeiro lugar onde hai posibilidades de cumprir o obxectivo resulta ser o establecemento dunha marca multinacional de material deportivo. Seguramente terei que gastar máis diñeiro do que eu asignara no orzamento mental que nunca me abandona. Ten lóxica. Este espazo conta con tres andares e música electrónica ubicua a un volume xeneroso. A mercancía está exposta en series de escenas que parecen explorar conceptos de arte abstracta. Despois de case media hora de demorada pesquisa, aparece un andel con roupa interior.

No momento de pagar o costume prescribe que che pregunten se atopaches o que buscabas sen dificultades. Por esta razón digo que si mecanicamente. Tardo uns segundos en decatarme de que o rapaz de antebrazos tatuados está a romper o protocolo. Quere saber se me está a gustar a novela que pousei ao lado da caixa mentres apañaba a carteira. Este xiro na conversa píllame co paso tan cambiado que empezo a responder con sinceridade. Intento explicar que contén un nivel de crueza que me desagrada. O protagonista demostra un alto nivel de misoxinia. Trátase da obra dun prestixioso autor do século pasado, deses que aparecen rigorosamente en todo tipo de antoloxías. Aclaro que non dubido dos méritos literarios. (Isto é certo: este home sabe xerar escenas complexas, caracterizar personaxes, recrear momentos históricos de forma moi persoal, combinar o avance da trama con reflexións lúcidas, espetar comentarios enxeñosos de forma non que parezan alardes). Probablemente non me estea a agradar polo meu gusto persoal. Seguramente sexa culpa miña. Non pode ser que eu sexa máis listo cós escritores que admiro e o citan como referente. O rapaz asente acompasadamente así coma quen comprende a miña explicación. Recomenda outra novela del con tal despreocupación e confianza que deduzo que esta outra obra carece das características que lle acabo de describir.

Quedo co título na cabeza e marcho á procura dun lugar no que comer algo rápido e ler tranquilo. De camiño recoñezo o fosilizadas que están as miñas preferencias literarias. Canto me custa aventurarme en estéticas que me son novas. Cambiar de opinión sobre este escritor ilustre talvez sexa cuestión de darlle un parágrafo, unha páxina, un capítulo máis. Tenme pasado. Partir do desinterese e chegar á admiración. Mesmo alcanzar ese estado no que caio na fantasía de que o autor me fala directamente a min e eu son quen de apreciar os matices todos simultaneamente. A posibilidade de tal descarga de endorfinas ben pode xustificar o sacrificio de lerlle unha obra máis. Cando poida vou buscar e ler o libro, decido. Poucas veces aparece a posibilidade dunha historia tan boa de contar: como un santón das letras se converteu nunha voz próxima grazas á recomendación ventureira dun adolescente un día que eu andaba sen calzóns nun comercio mastodóntico dunha cidade calquera.

Aínda nunca nada bo me pasou arredor dunha caixa de pagamento. É un lugar que evito. De feito, sempre que podo, emprego os puntos de autoservizo. Os traballadores ás veces obríganme a repetir o que digo. Con frecuencia aproveitan o meu sotaque non padronizado para preguntarme de onde son ou se me gusta esta gran república. Nas compras dos outros clientes vexo bulimia materialista, conformismo, desigualdades sociais, escepticismo sobre os principios democráticos, apatía, violencia co medio natural. Cheguei a ver clientes anciáns perder a paciencia con empregados igual de vellos ca eles por non facerlles ben algún desconto.

Pero agora as posibilidades narrativas da breve conversa andan a rebulir na cabeza e a cidade pola que camiño empeza a deixar de ser un lugar calquera. Reparo na a determinación que desprenden os rostros dos humanos, nos comportamentos propiciados pola escala do lugar, as admirables formas de expresión artística. Non sabía que me faltase tanto a vida urbana. Descarto varias opcións de comida rápida até que atopo un diner aberto. O lugar ideal, como os das películas. Instálome nunha desas mesas estreitas con sofás corridos a cada lado. Pido un café antes de abrir o menú. En contra do meu costume, vou pedir que me enchan a cunca cada vez que pasen coa garrafa. Tomo a decisión de erguerme cedo o domingo e percorrer esta parte da cidade antes de ir ao aeroporto. Fotografarei recunchos que poidan inspirar unha ficción. Abro o libro esperanzado polo novo contexto mental. Antes de completar unha páxina vexo na rúa unha furgoneta da policía. Tráenme a comida. Aparece na páxina un nome propio que decido pescudar no teléfono con todas as consecuencias. Os pantalóns de mezclilla (como os denominara un colega catro horas antes) empezan a incomodar. Tráenme a conta antes de pasar máis dunha páxina. Cando chego ao cuarto acendo o televisor, repaso a lista toda de canais e quedo atrapado unha hora enteira nun partido da NBA que sei que vou esquecer axiña.

O domingo chega cun ceo limpo de nubes e un frío represor. Nos arredores do hotel non se ven apenas sinais de actividade humana. Alégrome. Parécenme condicións propicias para a miña modesta expedición fotográfica. Rúas sen xente que estorbe a contemplación. Apreciar as dimensións de edificios e vías construídos para acomodar o irrenunciable uso do automóbil. Os síntomas de desgaste, decadencia e abandono demográfico. Nunha encrucillada reparo na color verde dun tubo de neon revirado para representar a palabra open. Decido entrar e encher con impunidade un vaso de cartón de case un litro. A primeira vez na miña vida que compro tanto café dunha tacada. Evito adrede a bandiña de cartón para que a bebida queime nas mans. O leite e azucre que botei sen medir non camuflan unha acidez infame. Pero neste momento e lugar sábeme ben. Mellor con cada grolo e cada imaxe que capturo co teléfono. Todos os recunchos aparécenseme cumpridiños de significado. Os requintes art déco dos rañaceos. Os corredores lóbregos entre edificios nos que se acumulan contedores de lixo. Os armatostes metálicos que ofrecen un escape en caso de incendio. Síntome dentro das ficcións audiovisuais que máis consumín. Só falta a xente. Non vexo persoas a berrar, nin a facerse as beiras, nin a ler un libro de poemas, nin a escapar da policía, nin a quedar espido sobre as escaleiras metálicas. Faltan os vendedores de xornais, os vehículos de luxo, os mensaxeiros sobre rodas, as mulleres con avultados protectores de orellas. Cando apuro os últimos grolos o café xa perdeu toda a calor. Detéñome diante do río que marca o límite da cidade. Leváranme alí unha serie de inscricións feitas con pintura morada. Comprobo no reloxo que dispoño dos minutos xustos para cruzar a grande ponte de ferro. A auga ten color de lama. Sobre ela déixase escorregar unha balsa inmensa cargada de tubos metálicos. Nun poste do outro lado da ponte vexo un adhesivo destinado a intimidar as forzas policiais. Se outro ano regreso á cidade, empezarei alí a camiñada.

A rede de bibliotecas públicas do meu condado posúe todas as obras do autor. Contan con edicións orixinais, de peto, anotadas, antoloxías. Algunhas en formato electrónico e audiolibro. O título que recomendara o caixeiro tardo dous meses en telo entre as mans e dúas semanas en rematalo. Trátase dunha obra máis recente, breve e fácil de ler que a anterior. Por contra, cáusame un desagrado similar. Recoñezo outra vez os trazos de pericia artística. Mais arredor dun dos asuntos principais fórmase un discurso equívoco, cargado dun humor que se alimenta do mesmo que talvez pretenda criticar. Desgústame que probablemente fose emitido desde a comodidade dunha posición de poder. Imaxino as conversas entre o autor e o axente, e este co editor, e este co seu consello editorial, e logo estes co departamento de promoción e vendas. Todas acontecen en edificios altísimos de vidro e aceiro. Vexo salas con asentos de coiro, fume de tabaco, copas de licor sobre mobles de carballo. Espazos nos que ninguén dubidou que esa prosa merecera espallarse, estudarse e catalogarse. Éntranme ganas entón de ir ao monte e empezar a camiñar sen contar os minutos nin o número de pasos.