BiosBardia

O país dos libros en galego

Catro viaxes de Elena Fahlbusch. Capítulo trece

John Steinbeck.

Damián Guede.

O Hangar. Coñecido así desde que fora estreado como estudio para grandes producións había xa dous anos. Unha extensión total de case unha hectárea que incorporaba algúns elementos construtivos e de equipamento non habituais nas instalacións galegas. Contra un dos extremos, xusto debaixo dunha gran cuberta de vidro, a reprodución da tenda de aparellos electrónicos de Benjamin Fahlbusch.

Non eran moitos, no cine autóctono, os que coñecían de primeira man os detalles do Hangar, fundamentalmente debido ao prezo do alugueiro. Iso situábao fóra do alcance da maioría dos proxectos do audiovisual galego. Por outra banda, daba acceso a propostas internacionais, que comezaban a contar coa instalación como unha máis das posibilidades das que botar man. A explosión do cine desta parte do planeta, amplificada pola repercusión de nomes como o de Roberto Giao, axudaba a que así fora. Contribuían outras facilidades, algunhas auspiciadas polas administracións. Atentas a unha inversión que requiría unha atención inmediata, pero previsible e que ofrecía unha proxección no exterior facilmente vendible, engadiron un ingrediente importante á eclosión de Galicia como paraíso emerxente para o mundiño do sétimo arte.

Ana entrou no Hangar a primeira hora. Non reparou na zona da cociña, preparada para eventuais equipos numerosos e na que o equipo de produción dispuxera unha xenerosa selección de produtos variados de almorzo. Tampouco en Néstor e o resto dos eléctricos, que falaban xunto a unha das caixas de material. Nin sequera en Luc, deitado diante dun dos focos de tubo fluorescente. Quedou absolutamente abraiada pola recreación da tenda do pai de Elena Fahlbusch.

Freou, de feito, o seu camiñar e ficou alí, de pé, durante un tempo. A quietude, que demoraba en disiparse definitivamente, favoreceu que ninguén prestase moita atención á figura da axudante de dirección chantada no medio do Hangar.

Urban. Iso foi o que veu á mente de Ana, conmovida polo que tiña diante. Co tempo, analizaría o estremecemento que sentiu entón durante máis dunha sesión de terapia. Acabaría sendo importante chegar a comprender o que implicaba ser quen de recoñecerse completamente sobrepasada pola contemplación de algo que ata entón ocupara unicamente lugar na súa imaxinación. Despois de vinte anos na profesión e de ter pensado que aquela sensación acabara diluíndose co tempo ata quedar transformada nun recordo. Desde o momento no que leu o guión por primeira vez, a procura de Elena Fahlbusch foi converténdose pouco a pouco na súa propia procura. Porén, non foi consciente diso ata que se atopou coa recreación da mesma tenda de reparacións electrónicas que levaba meses sendo unha imaxe nítida na súa mente. Non completamente, cando menos. Como se se tratase dun proceso natural, a maneira en que o personaxe protagonista se enfrontaba a unha decisión a través da entrega dos derradeiros encargos profesionais do seu pai foi ocupando un lugar na vida de Ana. Sen facer ruído.

Non se recoñeceu no choque que lle produciu a contemplación da escenografía. Foi consciente de que estaba sendo superada por unha emoción espontánea que non era quen de conter e iso levouna a deterse. Non era Ana unha persoa dada ao protagonismo. Pensou que quedar quieta facía aumentar as posibilidades de que ninguén reparara nela. En todo caso, seguía embargada polo que estaba vendo e por como estaba sendo asimilado no seu interior. E sabía que non era un impacto fácil de dixerir.

Nalgún momento, a súa mente pousou a atención en certos detalles da construción e inmediatamente pensou en Alma. E en Bosque. E nas alusións irónicas sobre o monto do orzamento que de cando en vez deixaban caer. Aí diante estaba unha boa parte del á que Ana non era quen de poñer números. A súa vida profesional acumulaba xa unha boa morea de decorados de estudio, cada un coas súas particularidades. Entre elas, as que dependían directamente do diñeiro investido.

Estaba ante algo marabilloso. Entón non puido poñer palabras concretas ao que producía no seu interior o que estaba contemplando. A fascinación inundou o seu entendemento dun modo que non lle era familiar e unicamente acertou a ficar sen moverse. Fixouse na impresión que daba o material da fachada da tenda e recoñeceu para si que parecía estar ante a mesma pedra de cor agrisado, con certo brillo segundo a refracción da luz, que describía o guión. A mesma, pensou. Exacta. Pensalo provocoulle unha sacudida fugaz. Desde logo, non era unha simple figuración de pedra feita con cartón nin coas habituais estruturas de madeira recubertas e pintadas. Aquilo parecía pedra. A súa mirada pasou pola carpintería da porta e as dúas ventás da tenda, o lugar central da escenografía. Ese foi o momento no que asimilou que o lugar de traballo de Benjamin Fahlbusch non era o único elemento feito realidade. Diante del, varios metros de rúa. Aos lados, as fachadas das edificacións que o rodeaban. Dous bloques de pisos, un deles de construción un pouco máis moderna.

Os seus ollos volveron á tenda. A carpintería que formaba a porta e as ventás, xunto cos marcos e as guarnicións, destacaba polo ton azul mariño mate da súa pintura. Facíao de maneira curiosa. Como se un necesitase afacerse á luz que as rodeaba para comezar a apreciar unha tonalidade que parecía ir, logo, gañando intensidade. Enriba da porta de acceso á tenda, ocupando un espazo que chegaba a sobrepasar a vertical das ventás, o vidro antigo do cartel. Reparaciones Fahlbusch. Cunha especie de negro apagado de fondo, as letras e o rectángulo exterior que acentuaba a súa existencia sobresaían nun branco que segundo un o mirase podía pasar por mármore ou achegarse á nácara.

Ana seguía sumida nunha sensación espontánea que non era quen de controlar. A contemplación do decorado motivaba nela unha resposta natural que a superaba. Tiña a impresión de estar dentro da súa imaxinación, pero realmente dentro. Tanto que aquilo a deixaba sen resposta, case con dificultade para respirar. Coñecía perfectamente o guión, mesmo podería debuxar de memoria as plantas de cámara de todas as escenas do filme. Como axudante de dirección, destacaba no gremio pola minuciosidade coa que atendía a cada elemento do proxecto e iso incluía o coñecemento minucioso do que o director tiña en mente.  O lugar no que Benjamin Fahlbusch pasara boa parte da súa vida,  que a súa filla visita despois de moitos anos, logo de coñecer o falecemento do seu pai, era un exemplo. Nese caso, Roberto tiña tan claro como debía ser que non quedaba outra opción que recreala nun estudio. Ningunha localización contaría con todos os elementos que o director tiña por necesarios, nin sequera contando cun repintado de portas e ventás ou co engadido do cartel. A descrición era tan precisa que chegaba ao brillo da pedra ou ao modo no que o tipo de cristal tiña que deixar ver o interior. O caso é que Ana estaba xusto enfronte da mesma imaxe que levaba meses na súa mente. Non dunha imaxe similar. Nin practicamente idéntica. Estaba vendo exactamente a tenda de reparacións eléctricas que debuxara na súa imaxinación, cunha fidelidade que chegaba a asustar.

Como ver o seu pensamento en vivo. Introducirse nel, iluminalo e darlle forma en tres dimensións. Algo así, explicaría Ana certo tempo despois, cando a distancia lle permitía facer unha análise do que sucedera.

De pé, inmóbil, lembrouse de si mesma anos atrás, tamén de pé, ante un cadro de Richar Estes no que había unha florería facendo esquina na cidade de Nova York. Tamén entón tivera unha sensación fugaz que a fixera estremecerse e verse somerxida por algo que lle era descoñecido. Daquela, ante un óleo de pouco máis dun metro cadrado, puido dominarse con rapidez. Esta vez estaba ante unha realidade.

—Sabes que durmiu aquí?

Roberto achegárase por detrás, pousando unha man no ombreiro de Ana xusto no momento de comezar a pregunta. O xesto provocou unha sacudida inmediata nesta e un berro apagado case inmediatamente ao volver en si.

—Perdoa, non quería asustarte—dixo Roberto.

—Non, tranquilo. Estaba un pouco… quedei pensando en algo e…

O director sorriu e volveu acariñar con suavidade o ombreiro de Ana.

—Que foi o que me preguntaches? Non prestei atención…

—Nada, dicíache se sabías que hoxe durmiu aquí.

—Durmiu aquí? Quen?—preguntou Ana.

—Sofía. Con Luc. Pediume quedar aquí a pasa-la noite, sabes?

—Soa?

—Si…ou sexa, hai seguridade, pero fóra. No Hangar estaban sós.

—Vaia!

Ana quedou uns intres pensativa e continuou.

—O certo é que unha vez que mo dis, xa non me soa tan estraño.

—Pega co seu método, non é?—Roberto sorriu de novo.

—Pois si. Elena Fahlbusch entra na tenda do pai despois de ver á familia. É a primeira vez que a visita en moitos anos e pasa o día tratando de procesar o que encontra alí, ve os catro pedidos e as instrucións, logo atopa o libro do pai e decide pasar a noite alí. Non si?

Roberto asentiu.

—Supoño que Sofía pensa que debe facer o mesmo camiño.

—Iso é. Pero é asombroso, non che parece? Aínda que o vexamos a diario. Ese método, non deixar de ser concienciuda nin por un momento.

—É certo que non deixa de ser admirable. E presencialo faino quizais máis fascinante.

—En fin. Oleg acaba de chegar. Creo que en breve terán todo listo. Se conseguimos facer a 22A, a 22B e a 22C hoxe, somos un espectáculo de equipo e alguén debería estar anotando cada paso que damos porque isto é algo que non se ve —Roberto dixo isto último achegándose a Ana e baixando o ton de voz—. E se é así é grazas a ti.

O director colleu cariñosamente a cabeza de Ana con ambas mans e bicouna na fronte antes de musitar un “grazas” polo baixo. A continuación, deu media volta e botouse a camiñar. Deseguida se detivo e, volvéndose de novo cara Ana, dixo:

—Sabes que está traducindo?

—Está traducindo? Quen?

—Sofía. Está traducindo un dos capítulos un dos capítulos do libro que Steinbeck escribiu con Ed Ricketts.

—En serio?

—Totalmente. Ata contactou con dous profesores de Tradución para pedirlles opinión. Non acaban as sorpresas, a que non?

—Desde logo que non.

Ana lembrou o nome de Ricketts, que Roberto mencionara nalgunha ocasión durante a preprodución. Unha especie de mentor de John Steinbeck, iso foi o que rescatou da súa memoria antes de se mover e notar que algo non marchaba ben.

Como se fose activado cun resorte cerebral, na súa mente apareceu con claridade un pensamento. Non se lle di a ninguén. Ana decatouse xa ao dar o primeiro paso e decidiu cambiar a traxectoria, camiñar con dificultade catro ou cinco pasos máis e poder así apoiarse nun dos focos. Tiña, ademais, unha estrutura metálica baixa e alongada, que facía de pé e de contrapeso. Foi un alivio poder usala para sentar.

Notara un peso. Un peso no centro do peito que semellaba dobrar a súa forza a medida que se movía. Especialmente, ao camiñar. E, como se ocupase un lugar nos seus pulmóns, ao desprazarse impedíalle respirar con facilidade. Mirou ao redor e despois tratou de buscar algo de serenidade no seu interior para poder analizar a situación. Era a súa maneira de afrontar as cousas, a destreza na que destacaba. Precisaba botar man da súa capacidade de análise. Non atopou ningunha mirada alertada pola súa actitude. Respirou fondo varias veces, pechando os ollos, ata chegar a facelo de xeito acompasado, cada vez un pouco máis lentamente. Abriunos e pensou que estaba segura de que non era nada grave. Por unha parte, para que o feito de pensalo contribuíra a convencerse de que era así; por outra, porque a primeira valoración levábaa a iso. Tratando de ser obxectiva, non asociaba o que estaba experimentando cun cadro de gravidade. Podería estar sufrindo un infarto, pero entón a dor sería máis constante e non aumentaría bruscamente de intensidade ao moverse, por exemplo, para despois baixar de novo. O resto, a sensación de mareo leve e o nerviosismo, podía ser unha consecuencia do primeiro síntoma. Seguiu controlando a respiración. Así, o malestar parecía manterse nun segundo plano. Quedaba aí, na retagarda, mostrándose ao lonxe.

Afeita a valorar opcións nunha marxe mínima de tempo, Ana resolveu non dicir nada a ninguén e continuar co día tal como estaba planeado, procurando agochar o efecto das molestias na medida do posible. Aduciría algunha cousa pasaxeira e procuraría traballar sentada.

Non foi fácil. Recibiu, non obstante, o trato cariñoso do resto do equipo, conscientes de que a axudante de dirección non estaba nas mellores condicións. Alma foi especialmente atenta. Sen facer moitas preguntas, adiantouse en varias ocasións ao que Ana necesitaba. Mesmo Héctor, sempre coas palabras mínimas, se achegou a ela. Discreto, non dixo nada ata sentar ao seu carón e asegurarse de estar o suficientemente preto para ser oído sen elevar a voz. Como estás?, preguntou. Atendeu á resposta e devolveu un xesto breve pousando a man esquerda nas costas de Ana, unha mostra de afecto na linguaxe do director de fotografía.

O ritmo de rodaxe, que seguía escrupulosamente os tempos marcados, pareceulle máis lento segundo o día avanzaba. A tranquilidade que expresaban as escenas foi contaxiada ao conxunto da gravación, o que supuxo, por un lado, que tamén ocorrese coa percepción do paso do tempo. Por outro, permitiu que o estado da axudante de dirección pasase máis desapercibido. Ana atendeu, sentada, á chegada de Elena Fahlbusch á tenda de reparacións na que traballara o seu pai durante décadas, á exploración minuciosa desta, ao descubrimento dos catro pedidos pendentes de entrega, perfectamente embalados, á inspección da pequena biblioteca e da mesa de traballo de Benjamin Fahlbusch, á decisión de Elena de pasar a noite alí. E, finalmente, da lectura do libro sobre Luc. Sentiu mágoa por non prestar toda a atención a un traballo, o de Sofía, que estaba sendo magnífico.

Entrou nas urxencias do hospital xa de noite. Corenta minutos máis tarde, deitada na cama dun box, mandaba unha mensaxe de agradecemento a Alma e adiantaba, con moita precaución, a posibilidade de ter que continuar sen ela ao día seguinte. Aproveitou a confianza para pedirlle non contar nada a Roberto a menos que fose realmente necesario. Mantivo a decisión de non avisar tampouco a Saúl. Esgotada, deixou caer as pálpebras mentres intentaba afastar da mente o pensamento de que cabía a posibilidade de non ter por que faltar á rodaxe. Quizais entrar no hospital entón ou dúas semanas despois tampouco supuña un gran cambio, despois de todo.

 

 

2 thoughts on “Catro viaxes de Elena Fahlbusch. Capítulo trece

  1. Non hai moito que comentar que non se dixese antes. É admirable a fidelidade do autor ao estilo que escolleu e o constante e uniforme que resulta durante toda a novela, que debe ser a máis longa de todas as presentadas a esta Liga. É notable o que pasa nestes dous capítulos en canto á vida de varios personaxes, situacións de vida ou morte, e se lle dea a mesma importancia, estilo, ton, número de palabras, chámalle x, que a descrición da cor da pedra dunha reprodución dunha tenda de electrónica. Coma nun episodio de Big Bang Theory, a Doutora Hofstadter utiliza un complemento circunstancial de tempo nunha frase sobre un tema moito menos interesante para decirlle ao seu fillo que se divorciou do seu pai, que non sabe se foi antes ou despois de que lle morrese a súa cadela.
    Collendo perspectiva coa obra, creo que esta é unha novela moi interesante que lle ofrece ao lector un reto de criba importante.

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *