Sinkholes

Talvez mañá (6)

Anxo Otero.

Ao lado da entrada da miña casa estase a formar un tobo. Agora só é un embigo no piche. A súa forma evoca o burato que facía a miña avoa na masa das empanadas antes de metelas no forno. Cando chove, forma unha fochanquiña. Non sei canto tardará en abrir. Dependerá de cantas tormentas teñamos. Levo máis dun lustro a vivir neste conxunto residencial e nunca me causaran desacougo eses tobiños. Reparara só nun par deles que apareceron no medio da calzada. O municipio, supoño, vainos parcheando. A culpa da avaría atribuínllela á voracidade do ser humano, tan particularmente desenvolvida e alentada dentro deste gran experimento social no que habito. A insistencia en combustíbeis fósiles, a obsesión con medir todo (a atención médica, a educación, o voluntariado) en termos transaccionais. A causa dos buratos radicaba no afán depredador que derivaba en chafalladas. A natureza a castigar as nosas ofensas.

Hai dúas semanas que recibín por correo un sobre co logotipo da cheminea azul da nosa asociación de propietarios. Contiña un aviso de sanción. Despois da súa última auditoría paisaxística descubriran que se estaba a afundir unha das placas de cemento que forman a beirarrúa e a entrada ao noso garaxe. Isto representaba un perigo para a seguranza do tránsito a pé. Tiñamos trinta días para reparar a deficiencia. Despois dese prazo empezarían un ciclo de multas mensuais. Os lixeiros afundimentos estaban a seis pés do embiguiño.

A cheminea azul prodúceme unha nefasta reacción pavloviana. Hai tres anos ordenáronnos renovar o toldo retráctil da terraza porque tiña as esquinas un pouco esfarrapadas. Acabou custando máis da metade do meu salario mensual. Un mes despois de pagar chegou outra carta esixíndonos que retiraramos ou trocaramos a lona nova porque non era dunha das cores aceptadas no código de vivenda. Ademais, tampouco non solicitaramos a aprobación do architectural committee antes de acometer o cambio que esixiran. Tivemos que facer chamadas, pedir unha mostra da cor e cubrir o formulario de autorización para a modificación que xa estaba feita. Tres meses coa ameaza na cabeza de ter que volver gastar nunha lona nova. Unha semana despois de recibirmos a autorización, todos os propietarios recibimos unha nova circular que nos lembraba que todo cambio estético do exterior das vivendas debe contar con aprobación previa por escrito. Aclaraba que os avisos de sanción non implicaban permiso para executar o arranxo.

Antes desta xeira de sancións non coñecía os veciños. Só sabía o nome dos moradores de catro das vinte e catro casas do cul-de-sac. Un deles era Ed, un simpático solteiro de catro casas máis aló que paseaba as súas cadelas todas as mañás. Foi a través del que souben que a eses tobos lles chaman sinkholes. El coñecía xente no goberno municipal. Ex colegas da multinacional farmacéutica na que traballaba. Ofreceuse a investigar se a responsabilidade última nos corresponde aos propietarios. Mencionou que os bloques de cemento basculan pola erosión subterránea que acontece no terreo do que é responsable a administración municipal. Sally, a veciña de dúas casas á esquerda, prototipo de empty nester, abandonou o seu distanciamento social para revelarlle a Ed que todos os da fileira recibiramos unha carta similar. Cadrara tamén que esa semana estivera na casa o seu tree service guy, quen lle recomendara un cement guy que ía ir facerlle unha revisión estimativa esa semana. Ofreceuse a pedirlle que avaliara tamén as necesidades de todos nós. A fin de contas, tiña o tempo que nos faltaba a moitos.

Non vivimos no único grupo de vivendas afectado. Nos paseos que emprendo para que adormeza a meniña, empecei a crear un inventario mental de sinkholes. Aparecen por todas partes. A terra escorrega por debaixo do asfalto sen importar o nivel de renda. As placas aparecen semiafundidas, o piche esfarélase no medio e medio da calzada ou a rentes das beirarrúas. Tanto dá que sexa no fondo do val ou nos outeiros.

Cando lle teño que contar a alguén onde estou emigrado, teño que responder a versións diferentes da mesma pregunta. Levo anos improvisando respostas. Unha das meirandes diferencias está na escala. Neste país no que vivo todo é maior. Cando saio a correr na vila na que crecín podo atravesar unha morea de paisaxes e topónimos. Un GPS ben afinado rexistraría lugares como Ramal dos Galos, A Graña, Soutelo, O Enleito, O Balado, O Salgueiral, Pescadoira, Petís, As Meáns, Loureiro, Agrelo, Cabo de Abaixo, A Barraca, A Torre, O Xistro, O Beloso, O Torrón. No lugar onde vivo non atraveso os límites dunha área comunmente chamada Wismer Hill, sempre entre casas e a bastantes millas dun centro urbano.

A rúa de acceso ao meu cul-de-sac desemboca nunha discreta estrada de dous carrís, Herman Road, que dispón dunha estreitiña vía asfaltada para que os humanos corramos ou paseemos o can sen estorbar os vehículos. Julia, a nai dun amigo do meu fillo vive nun ramal de casas de catro cuartos que sae da outra banda desa estrada. Durante o último festival da escola contoume que coñece Herman Road de cando conectaba explotacións gandeiras. Non había nin asfalto nin luz eléctrica, nin carreiriño para pasear cans. O lugar tiña sona de ofrecer un contacto co alén. Só había que saber como entrarlle. Cumpría agardar a noite pecha, apagar o motor e as luces e dicir: “Fritz, Fritz, sae e ven xogar comigo”. Entón, de entre as árbores empezaban a acercarse unha serie de esferas luminosas. Un mozo da secundaria quixo levala alí a primeira vez que saíron xuntos. Cando mo contou eu xa pasara correndo moitas veces por alí despois de deitar os nenos. Demasiado tarde para empezar a terlle medo.

As caixas de formigón dos sumidoiros acostuman padecer os ataques dos sinkholes. Unha semana despois da carta de amoestación descubrín un tobo ao lado do sumidoiro máis próximo á nosa propiedade. Estaba tan tapado pola herba que non parecía tal. Mais cando metín a man comprobei con inquedanza que non me alcanzaba o brazo para sentir o fondo.

Ed tardou unha semana en decatarse de que o embigo sobre o piche non o temos que arranxar nós. Pero as placas de cemento si. Van custar moito. Probablemente moitísimo. Espero que a caldeira non falle este inverno.